Tussen ‘drasj’ en droogte

Tussen ‘drasj’ en droogte

We voelen een sluimerend, maar stijgend gevoel van bezorgdheid over droogte. Het probleem was steeds iets dat aan bod kwam bij mogelijke gevolgen van klimaatverandering, “over een paar decennia of zo”, maar het komt nu steeds dichterbij. De droogte van de voorbije maanden is iedereen opgevallen. In ons achterhoofd malen ook nog de zomers van 2018 en 2019 en het grondwaterpeil dat steeds verder zakt. 

 Vandaag geven 2/3e van de Vlaamse meetpunten een te lage grondwaterstand aan. In Antwerpen en Limburg werd vanaf mei de alarmfase oranje afgeroepen voor het brandgevaar. Dit is nog nooit zo vroeg gebeurd.

Water is, net als energie, lucht en grond een common waar wij ons met Klimaan als burgerbeweging voor willen inzetten. De leden van onze groep Water zoeken momenteel naar initiatieven om een impact te kunnen uitoefenen als burger, naast de bestaande werken die ons lokaal bestuur gepland heeft.

Wat gebeurt er al in onze regio?

De stad Mechelen heeft een risicoanalyse laten uitvoeren om vat te krijgen op hoe gevolgen van klimaatverandering zoals aanhoudende droogte of andere extreme weersomstandigheden zich in onze buurt gaan manifesteren. Ook is er een hemelwaterplan in de maak om een strategie uit te rollen zodat regenwater hergebruikt, geïnfiltreerd en gebufferd kan worden. Dit werk kost allemaal erg veel tijd, energie en vooral geld. Hoopgevend is dat stad Mechelen alvast een deel van de prijzenpot van de European Green Leaf Award 2020 zal besteden aan de ontharding van het Hoogstratenplein. 

Wat kan er nog meer gebeuren en wat kunnen wij met Klimaan doen?

A) Ontharden is ‘the way to go’

Hoe komt het dat ons grondwaterpeil moeilijk herstelt? Naast het uitblijven van regenval, is onze verharding van de oppervlakte een grote boosdoener. Door alles vol beton, asfalt, dichte klinkers,… te leggen, krijgt het hemelwater geen kans om in onze steeds droger wordende bodem te infiltreren, maar stroomt het af via riolering naar een waterzuiveringsinstallatie of naar een waterloop. Om dit fenomeen tegen te gaan is het belangrijk om zo veel mogelijk neuzen dezelfde richting in te krijgen, en samen de bodem weer vrij te maken voor infiltratie. Het hemelwaterplan van onze overheden is een werk van decennia, en in de tussentijd kunnen burgers zich hier ook organiseren om in hun buurt de straat ‘uit te breken’.

Het Vlaamse Departement Omgeving lanceerde al een 45-tal proeftuinen (campagne Vlaanderen Breekt Uit). In Mechelen nam het co-housingproject Gummarushof en de naburige scouts het initiatief om in dit kader hun terreinen te ontharden (zie de projectfiche).


Als burgerbeweging kunnen we misschien ‘Mechelen Breekt Uit’ organiseren? Hiermee breiden we uit naar verschillende wijken en buurtparken, zodat we deze ontharding in een stroomversnelling kunnen brengen, met een sappige bodem voor fleurige en frisgroene vegetatie als direct zichtbare voordelen voor de buurtbewoners.

Ook kunnen we weer een groepsaankoop organiseren voor hemelwaterinstallaties en infiltratievoorzieningen.

B) Waterbesparing: nieuwe reflexen bij ons allemaal

Momenteel denken velen pas na over waterverspilling, wanneer de droogtes tot zo’n kritiek punt zijn gekomen dat het nationaal nieuws wordt. Ik vraag me soms af of we later aan de volgende generaties gaan vertellen “Je kan het niet voor mogelijk houden, maar tot de beginjaren ’20 spoelden we nog steeds massaal onze toiletten door met drinkbaar water, vulden we er zwembaden mee en wasten we auto’s alsof er een onuitputtelijke waterbron was”.  Volgend op een reactie zoals ik had als kind op de beelden van sigarettenreclame.

Wat kan je zelf doen?

  • Als basis: Inzicht krijgen in je huishoudelijk watergebruik. Meten is weten! Noteer maandelijks je meterstand en bereken hoeveel je gezin per persoon per dag verbruikt. En zie op dit overzicht waar je kan besparen.

Een handige tool hierbij is Energie-ID, als je onze groep Mechelen Klimaatneutraal wil komen versterken? Welkom!

  • Er zijn talloze bronnen waar we geïnformeerd worden over hoeveel water welke handeling vergt. Van zichtbare liters in je eigen huishouden tot onzichtbare liters bij de productie van bijvoorbeeld koffie, kledij en vlees.
    Hier zullen we zeker nog dieper op ingaan in een volgende blog.

We geven hier alvast 4  (zichtbare) waterbesparingstips mee:

  1. Als je er nog geen hebt: plaats een spaardouchekop. Met dit eenvoudig tussenstukje bespaar je op jaarbasis 10.000 liter water. Dit is geen typefout, het halveert nl. het waterverbruik en dit levert al gauw 40 liter op per douchebeurt. Wel niet extra lang douchen dan ;). 
  1. Gebruik een emmertje! Probeer zoveel mogelijk grijs water op te vangen om te hergebruiken: koud douchewater of spoelwater van groenten zijn prima geschikt voor je (tuin)planten.

Ook zeepwater van onze veelvuldige handenwasbeurten kan je perfect opvangen in emmers om daarmee je toilet door te spoelen. Daar spaar je algauw zo’n 50 liter zuiver drinkwater per dag mee uit.

  1. Vang je regenwater op in een regenton of nog beter:

Plaats een regenwaterput of hemelwaterinstallatie om aan te sluiten op het toilet en/of wasmachine. Stad Mechelen geeft hiervoor een premie tot 550 euro! (Meer info vind je hier).

  1. Droogte in de tuin aanpakken kan je zo doen, zonder al te veel water te  gebruiken:https://www.velt.nu/nieuws/enorme-droogte-5-tips-voor-je-tuin Of kies voor meerjarige eetbare planten, de basis van de permacultuur. Door hun sterk wortelgestel hoef je die (na het eerste jaar) helemaal geen water te geven.

In de pers:
Er verschenen de laatste weken prachtige initiatieven, die erg inspirerend werken:

Voorbeelden uit Gent:

Al gauw opgevolgd door Mechelen:

Heb je zin om hier mee je schouders onder te zetten? 
Word actief lid bij Klimaan en geef als interesse ‘water’ aan.
Je wordt vervolgens uitgenodigd voor een volgende bijeenkomst van de groep Water en de rest vloeit vanzelf. 








 

 

 

 

 

Klimaan wint de Milieuprijs in Sint-Katelijne-Waver!

Klimaan wint de Milieuprijs in Sint-Katelijne-Waver!

Door Kris De Cree

Vrijdag avond 22/11/2019 waren we met een toffe bende Klimaners van Klimaanno (Noord-Oost) aanwezig op de uitreiking van de “Katelijnse Keien” 2019.

Sint-Katelijne-Waver had ons genomineerd voor de “Milieu Kei” en deze hebben we kunnen verzilveren!

Grappig was het om te zien hoe vrijwel onmiddellijk links en rechts de nodige verkennende gesprekken werden gevoerd. Het gaat een leuke avond worden, dat was duidelijk. Dit kan ook niet anders met Klimaners: allemaal doeners met de neus in dezelfde richting, kijkend wat we kunnen verwezenlijken in plaats van aan de zijlijn toe te kijken.

Toen we uiteindelijk hoorden dat we ook gewonnen hadden, stapten we met knikkende knieën het podium op voor een evementenhal vol Katelijnaars!

Maar we mogen ook wel terecht fier zijn. We werken allemaal hard om ook in deze streek de nodige projecten in stelling te brengen rond onze kernthema’s: Gezonde Grond, Lucht, Water en Energie.

  • Zo hebben we de “LED-Op!” actie ook in de rand met succes laten doorgaan, dit was een samenaankoop rond LED-verlichting;
  • We begeleiden de gemeente bij een “Stroomversnellers” project rond het plaatsen van zonnepanelen op één van hun gebouwen gefinancierd met burgerparticipatie. Zo investeren we met z’n allen in een duurzame toekomst en plukken we er ook de vruchten van;
  • We hebben een infomoment “Groener de Baan Op” georganiseerd rond elektrische (deel)wagens met meer dan 40 deelnemers;
  • … .

We zijn verheugd dat het gemeentebestuur van Sint-Katelijne-Waver geloof hecht in onze organisatie, de manier waarop we werken en de principes waarvoor we staan.

We zijn er zeker van dat we samen een grote meerwaarde kunnen betekenen voor de burgers in Sint-Katelijne-Waver. We zullen dan ook zeker kandidaat zijn voor onze schouders te zetten op –hopelijk- toekomstige projecten rond onze kernthema’s waarbij burgerparticipatie gevraagd wordt (natuurlijk de ICA principes volgend), waarvoor we infomomenten en evenementen zullen proberen te organiseren, waar we op zoek gaan naar raakvlakken waar we elkaar kunnen versterken, en zo veel meer.

Samen kunnen we alles aan!

 

bron: https://www.sintkatelijnewaver.be/dit-zijn-de-katelijnse-keien-van-2019

 

Investeer je mee in ons eerste project? Infoavonden in Bonheiden en Rijmenam

Investeer je mee in ons eerste project? Infoavonden in Bonheiden en Rijmenam

Groot nieuws: onze burgercoöperatie Klimaan cvso legt binnenkort zonnepanelen op de daken van het gemeentehuis en de bibliotheek van Bonheiden. We doen dit samen met onze vrienden van burgercoöperatie ZuidrAnt cvba-so. We kregen daarvoor het vertrouwen van het Bonheidense gemeentebestuur. Zo zetten we, burgers en gemeente samen, een stap naar meer hernieuwbare energie in Bonheiden.

We zijn een burgercoöperatie, dus we hebben burgers nodig om dit project tot een goed einde te brengen. Inwoners van Bonheiden en Rijmenam kunnen mee de zonnepanelen financieren door aandeelhouder van Klimaan cvso (cv = coöperatieve vennootschap) te worden. Dat kan al vanaf 100 euro. Zo word je mede-eigenaar van de installatie en deel je op termijn mee in de winst.

Klimaan cvso en ZuidrAnt cvba-so zullen de zonnepanelen installeren, onderhouden en opvolgen. De elektriciteit die ze opwekken krijgt de gemeente Bonheiden aan een voordelig tarief.

Hoe dit in zijn werk gaat, legden we jullie uit op 2 infodagen in september te Bonheiden en Rijmenam.

Overtuigd van ons verhaal? Koop dan hier een aandeel!

Mechels KlimaatALARM: 5 voor 12: waarom deze actie nodig is.

Mechels KlimaatALARM: 5 voor 12: waarom deze actie nodig is.


Ik ben een mama van 35 jaar.

Al heel mijn leven is de klimaatproblematiek dringend. Is er ALARM. Ik was 14 bij de ondertekening van het Verdrag van Kyoto.

Een jaar geleden hebben we samen met enkele Mechelaars Klimaan opgericht. Een burgerbeweging die via samenwerking de transitie naar een sociaal duurzame en kimaatneutrale maatschappij wil versnellen.

Het klimaatbetoog van Nic Balthazar raakte me diep. Het 6-jarige meisje in het rood uit de videoclip ‘The Big Ask’ is nu een 18-jarige jongedame. Volgens haar is er sinds de clip is er ‘niets’ gebeurd. De wereld is nog altijd niet wakker. Zo voel ik het ook aan.

Mijn oudste zoontje is nu 6 jaar, net zoals het meisje in het rood 12 jaar geleden.

Ik bewonder de moedige jongeren die elke donderdag spijbelen voor ons klimaat.

Greta, Anuna, Kyra, … nu iconen, mogen niet binnen 20 jaar zeggen: onze actie heeft niet gebaat.

Ik wil hen bijstaan, ondersteunen. Het is niet enkel hun strijd. De klimaatontwrichting treft iedereen.

Daarom wil ik iedereen oproepen om zaterdag op 6 april om 5 voor 12 samen het ‘Sing for the Climate te zingen aan het Gele ‘Opsinjoorke’ naast de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen.

Toon de politici dat ook wij willen dat het klimaat de hoogste prioriteit verdient in het politiek beleid.

Alle Mechelse klokken zullen een half uur op voorhand luiden om ALARM te slaan en iedereen oproepen om het lied mee te zingen om 5 voor 12.

We doen dit samen met verschillende organisaties en met het Mechelse stadsbestuur. Dit probleem kunnen we enkel samen oplossen.

Ik hoop op een massale opkomst voor een krachtig signaal,

Friedl

Verjaardagwensen voor Klimaan

Verjaardagwensen voor Klimaan

We mogen terugblikken op een intensief opstartjaar voor Klimaan. Exact een jaar geleden organiseerden we schoorvoetend een eerste bijeenkomst in het zaaltje achter de Hanekeef. Of er animo was voor het opstarten van een duurzame energiecoöperatie was toen de vraag. Het enthousiasme om collectief hier onze schouders onder te zetten was van toen af aan niet meer te stoppen.

Klimaan groeide uit tot een burgerbeweging die luidop durft nadenken over de huidige uitdagingen die op ons afkomen. De discussies werden opengetrokken en naast energie werden andere onderwerpen die aan de basis liggen van een duurzame welvaart onder de loep genomen. We discussiëren over systeemfouten binnen onze economie en welke disruptieve veranderingen nodig zijn om te ‘herdemocratiseren’.

Van grote vragen naar lokale antwoorden

Maar terzelfdertijd proberen we deze hamvragen ook door te vertalen naar zeer concrete en tastbare acties die we lokaal kunnen ondernemen. We zitten namelijk in hetzelfde schuitje: we willen niet bij de pakken blijven zitten, maar hoe beginnen we hier aan?

Het kan overweldigend aanvoelen wanneer je op je eentje nadenkt over hoe we bv. het landbouwsysteem duurzamer kunnen maken. Wanneer de vragen binnen Klimaan besproken werden, kwamen we tot de conclusie dat door partnerschappen aan te gaan met de talloze lokaal verankerde initiatieven het mogelijk zou moeten zijn voor elke inwoner van onze regio om maximaal 15 minuten te fietsen tot aan duurzaam lokaal geteelde groenten en fruit of diens verdeelpunt.

Klimaan vertelt duidelijk een verhaal dat bij de mensen ‘binnenkomt’. Ons economisch systeem barst uit zijn voegen, het dogmatische groeidenken moet dringend op de schop. Waarom zouden we akkoord zijn met het onduurzaam organiseren van onze vitale infrastructuur (denk aan landbouw, mobiliteit, energie,…) achter gesloten deuren, waar geen democratische controle is en waar de winst wegvloeit naar de zakken van enkelen die niet in het algemene belang denken? ‘Naïef’ denkt u, wanneer we ons sterk maken hier een alternatief voor te ontwikkelen? ‘Het komt door de leeftijd, later weet je wel beter en laat je dat ‘wereld verbeteren’ wel varen’ zei mijn peter bij Kerst 2018. Niets is minder waar. Een beweging van geëngageerde actieve burgers kan zo krachtig zijn dat geen enkele uitdaging uit de weg moet worden gegaan.

Een machteloos gevoel wanneer je naar het journaal kijkt? Of naar zo’n compilatie van het voorbije jaar dat op een campagnefilm van Greenpeace lijkt wanneer achtereenvolgens de extreme weersomstandigheden, de vluchtelingenstromen en de recordhoogtes aan temperaturen in één adem worden genoemd. Klimaan creëert een kanaal om van dat machteloos gevoel af te geraken en het heft in handen te nemen.

De uitdaging is namelijk niet meer puur technologisch van aard. We weten wat er moet gebeuren, wat effectieve strategien zijn zoals in de eerste plaats het versneld afbouwen van onze energievraag en vervolgens het massaal installeren van hernieuwbare energie. We moeten het duurzaam beheer van onze vitale ‘commons’ zoals gezonde lucht en water terug beheersbaar maken. We moeten inzetten op lokale oplossingen zoals deelmobiliteit en stadslandbouw waarvan de meerwaarde ook lokaal verdeeld en geherinvesteerd kan worden. Klimaan gelooft in het herwaarderen van partnerschappen en het creëren van synergiën tussen de verschillende bestaande organisaties. Door massaal gezamenlijk ons schouders hier onder te zetten zullen we bakens kunnen verzetten.

Collectief engagement

Zoals Dirk Holemans in zijn boek ‘vrijheid en zekerheid’ schrijft is er een samenhang tussen de groei van de individuele vrijheid en de stijging van de collectieve onmacht. We zijn het vermogen kwijtgespeeld om collectieve actie te ondernemen, ook al staan de grootste uitdagingen aller tijden ons op te wachten. De samenhorigheid en het wij-gevoel zie je momenteel alleen maar wanneer de Rode Duivels moeten scoren.

Wij willen scoren met een nieuw verhaal. We hebben de Klimaanrecepten in huis om de apathie in empathie en collectief engagement om te zetten. Het huidige politieke debat wordt gedomineerd door argumentenstromen rond angst, identiteit en de noodzaak aan doorgedreven economische groei. We zetten een alternatief daartegenover, over een samenwerkingseconomie met een maatschappelijke maatstaf. We herorganiseren ons en fixen het publieke debat.

Inclusieve burgerparticipatie om onze vitale welvaartsinfrastructuur (grond, energie, lucht en water) onder duurzaam beheer te brengen. Voor minder doen we’t niet.

Klimaan, we wensen dat je een opportuniteit vormt om onze democratie te herstellen en de transitie waar te maken.

Ons logo benadrukt de burgerbeweging die hier achter zit. Iedereen aan boord houden en echte participatie zal voor ons werken met volgende kerningrediënten: gelijkheid (iedereen is welkom), onafhankelijkheid van de beweging en rechtstreekse eigenaarschap voor burgers.

In 2019 zetten we volop in om samenwerkingsverbanden te starten tussen bestaande organisaties die al veel langer werk maken van duurzame levenskwaliteit: van stadslandbouw tot het meten van luchtkwaliteit en het bevorderen van de sociale cohesie.

Het speelveld verandert vanaf nu voorgoed. Burgers zitten niet langer in de tribune toe te kijken als passieve consumenten of het electoraat. Burgers nemen hun rol op en staan naast de overheid en het bedrijfsleven als evenwaardige speler op het veld.

Klimaan betekent de hoop die we koesteren. De energie die door onze aderen stroomt wanneer we samen komen en aan zinvolle dingen werken.

Tot binnenkort!

Verknocht aan olie

Verknocht aan olie

Het klimaatprobleem… en de talrijke discussies daarover. Zijn we werkelijk zo verknocht aan olie? Kunnen we niet anders dan onze planeet om zeep helpen?

Volgens mij wel. Ik heb het op mezelf onderzocht en het is perfect mogelijk om snel een grote brok van al je directe olie- en gasverbruik gewoon te laten vallen. Dat is drastisch, maar wel perfect mogelijk. Ik kan het bewijzen, want ik heb van die leuke grafiekjes (hieronder) waarop je soms ook kan aflezen welke gigantische sommen ik heb bespaard. Maar dat is maar 1 kant van het verhaal. Het dient gezegd te worden: het kost soms ook echt meer moeite. De fiets op, inplaats van wat te suffen in de file. Die verwarming weer afgezet en ik wou het eens echt gezellig warm hebben. Altijd al die toestellen op waakstand uitzetten…

Maar de meeste uitstoot zit in de portefeuille: daar goed uitkijken aan wat je je centen uitgeeft is ook niet altijd zo makkelijk: niet teveel verpakkingen, het komt toch van niet te ver? Vlees laat ik liever, die uitstoot is echt extreem… .

Kortom, ja, we kunnen met z’n allen echt heel veel doen. Zeker omdat we een volkje zijn dat echt bovengemiddeld veel CO2 laat vliegen. Mensen die zoveel geld niet hebben, kunnen onze impact echt niet evenaren.

En ik weet dat ik heel kort ben in dit berichtje. Mensen lezen niet graag lange berichten, daarom. Maar als je me kent, zou je weten dat het me menens is. Ik wil gewoon helemaal geen CO2 meer uitstoten, wat het ook van me vraagt. De impact is simpelweg veel te groot.

Dus ja, dat is mijn conclusie. We kunnen, als we willen, met z’n allen heel veel doen. Maar kunnen we vermijden dat onze planeet om zeep gaat?

Daarvoor is een systeemverandering nodig. Dat kunnen we niet oplossen binnen de huidige structuren. En liefst geen 7e staatshervorming hé, met nog meer ministers… Neen, want het zijn niet de regeringen die beslissen om heel veel of absurt veel uitstoot te tolereren in ruil voor meer winst. Dat doen onze geliefde bedrijven. Zolang het lucratief is om olie op te pompen, doen die bedrijven dat, want winst is alles. Zolang we allemaal blijven bibberen als een multinational dreigt te vertrekken uit onze contreiën. Zolang hebben zij de macht, de macht om niets te veranderen. Maar bedrijven hebben consumptie nodig. En consumptie, dat zijn wij. Als wij wel letten op wat we doen, in plaats van de bedrijven, moeten die wel veranderen. Dat is niet zo makkelijk, dat gaat beter met goede wetten. Maar pas op, dit geldt niet voor alle bedrijven. Sommigen hebben zoveel macht, dat ze kunnen doen en laten wat ze willen en wat willen ze: volgens mij meer winst.

Het echte antwoord op de vraag of we niets anders kunnen dan onze planeet om zeep helpen, is verbazingwekkend simpel: we moeten meer met minder.

Als we echt allemaal meer leren genieten van minder, dan is het mogelijk om op een duurzame manier op deze planeet verder te leven. Als we meer moeite doen met minder comfort. Als we meer inkopen bij minder grote winkels. Als we meer plezier hebben met minder kinderen. Als meer gigantische bedrijven beslissen om minder winst te maken, minder anderen uit te buiten. Als dat mogelijk is, dan winnen we de planeet.

Enkel als we dat ervoor over hebben, kunnen wij dezelfde wereld, zoals wij die gekend hebben, aan onze kinderen schenken. Het lijkt een opgave en dat is het ook zeker, maar ik wil graag eindigen in schoonheid. Van al die dingen die ik mezelf al heb “ontdaan”, heb ik meestal veel extra plezier, genot en strijdlust gekregen. Ik ben ook gaan beseffen dat de weg naar het doel soms mooier is dan het doel zelf.

Maar doe het snel, dat veranderen. Het is nodig, volgens het laatste IPCC rapport hebben we nog maar 12 jaar om meer dan de helft van al onze CO2 uitstoot te vermijden. Daarna neemt de methaan uit de permafrost over… Het is een ongelofelijke opdracht, waarvoor wel wat nieuwe kennis vereist is. Benieuwd of wij als mensheid het pleit gaan halen of niet.

Wim De Saeger

Mijn vervoersgrafieken van 2018.


Verbruik per kalenderjaar van ons huis.