Projecten Klimaan 2022

Projecten Klimaan 2022

Klimaan projecten 2022

Wil je je mee engageren, maar weet je niet goed waar te beginnen? Hieronder maken we je wegwijs in alle projecten waar de burgerbeweging Klimaan momenteel mee bezig is.

Onze structuur

Als burgerbeweging zijn we georganiseerd rond de vier commons: grond, lucht water en energie. Dit zijn onze vier inhoudelijke werkgroepen. Daarnaast heb je ook ondersteunende werkgroepen: samenwerking, IT en communicatie.

Werkgroepen komen gemiddeld 1 keer per maand samen. De verschillende projecten per werkgroep zijn hieronder opgesomd. Via de Doe Mee pagina kan je je als actief lid aanmelden en een werkgroep naar keuze aanvinken. De aanspreekpunten van de werkgroep zullen je vervolgens uitnodigen om de volgende vergadering bij te wonen.

Daarnaast praten we elkaar allemaal bij elke tweede dinsdag van de maand, op de Klimaandelijkse. Tot slot hakken we belangrijke knopen door die een werkgroep overstijgen op de Klimaanraad: elke eerste donderdag van de maand. Per werkgroep sluit 1 vertegenwoordiger aan; zo houden we het lekker efficiënt. 

 

GROEP GROND

Aanspreekpunten: Bart en Wim

GROEP WATER

Aanspreekpunten: Griet en Leen

GROEP LUCHT

Aanspreekpunt: Stijn

GROEP ENERGIE

Aanspreekpunten: Steven en Guido

GROEP GROND – LOPENDE PROJECTEN 2022

Impactschatter uitbreiden: een tool die we maakten (met steun van MechCiCo) om de energiebesparing t.o.v. de materiaalkost bij nieuwe huishoudelijke toestellen te vergelijken. We willen deze graag uitbreiden om ook het herstellen van toestellen te beoordelen. Meer info.

Samenaankoop plantgoed en Soil Mates: in samenwerking met Citamine proberen we lokale biologische landbouwspelers en burgercollectieven met elkaar in contact te brengen.

Potterij: Samenwerking met o.a. Klusbib, KO-Lab en Citamine om van de Potterij/Impact Factory de circulaire hub van Mechelen te maken. Vanuit onze verbindende rol leggen we connecties tussen projecten (zoals MechCiCo, ImpactSchatter,…) en lokale spelers om circulaire economie een boost te geven in Mechelen en omstreken.

GROEP WATER – LOPENDE PROJECTEN 2022

Geveltuinen (‘Klim(t) aan je Gevel’): Na een eerste succesvolle editie van dit project waar straten zich konden inschrijven om zo veel mogelijk geveltuintjes te realiseren, willen we nu een niveau hoger schakelen met en richten we ons op ware tuinstraten met tuinslingers en meer ontharding/vergroening van ons straatbeeld.

Wijkwater: we onderzoeken hoe we collectieve regenwateropvang aan grote daken kunnen koppelen.

GROEP LUCHT – LOPENDE PROJECTEN 2022

E19 – Zonnige geluidsmuur: we onderzoeken de mogelijkheid om langs de E19 een geluidmuur met zonnepanelen te realiseren. Dit project wordt getrokken vanuit groep Lucht, i.s.m. groep Energie.

Slim Stoken: we zetten onze campagne verder om mensen te sensibiliseren rond houtverbranding.

Deelmobiliteit: Klimaan cvso start met deelwagens, we zetten onze schouders onder de campagne in de maand juni: ‘Dagen minder Wagen’ en focussen ons met gerichte acties op de wijk Nekkerspoel.

Relighting

GROEP ENERGIE – LOPENDE PROJECTEN 2022

Energiegemeenschap Klimaan: stap voor stap starten we een eerste energiegemeenschap op waarbinnen we energie onderling delen. We starten met experimenteren binnen onze groep en nemen de getrokken lessen mee naar energiedelen binnen sociale woonwijken, bedrijvenzones en appartementsgebouwen. Meer info hier en hier.

Pandschap Rivierenland: een recent opgerichte coöperatie met sociaal oogmerk renoveert leegstaande panden om vervolgens sociaal te verhuren. De energiewerkgroep adviseert het pandschap rond betaalbare duurzaamheidsingrepen. Algemene info (koepelwebsite Pandschap).

Energiehelden en de Klimaankoffer: op een zo laagdrempelig-mogelijke manier wisselen we tips uit rond energiebesparing thuis. Onze klimaankoffer zit boordevol meetapperatuur en inspiratie. Van zodra het terug kan, organiseren we ‘Energie-Party’s’ met buren en vrienden. Info koffer.

Relighting

GROEP SINT-KATELIJNE-WAVER  LOPENDE PROJECTEN 2022

Advies gemeente: Via de klimaatraad brengen we beleidsadvies voor de gemeente om hun lokaal energie en klimaatplan te verwezenlijken en de doelstellingen van de burgemeesterconvenant te behalen.

Hagelstein: Samen met de leerlingen Climate4Change van de school loopt er een sensibilisering rond “zero-waste” en werken we met een energie-audit aan energiebesparende voorstellen voor de school.

Groenuitbreiding: We werken aan meer natuur- en duurzame landbouwinvulling van het landschap, in eerste instantie voor het gebied tussen R6-Nete en Liersesteenweg.

Aantal Actieve Leden

Aandeelhouders coöperatie

Lopende projecten (cvso + vzw)

"Twijfel er nooit aan, dat een kleine groep van toegewijde burgers de wereld kan veranderen. Dat is namelijk nooit anders gegaan."

 

– Margaret Mead

Krachten bundelen: hoe geven we samen onze organisatie vorm?

Krachten bundelen: hoe geven we samen onze organisatie vorm?

Hoe kan een organisatie het enthousiasme van zo veel mogelijk mensen omzetten in actie? Een bouwsteen die onze burgerbeweging daarbij hielp is het Sociocratie 3.0-patroon ‘kring van afgevaardigden’. Laat je inspireren door het verhaal van Klimaan, en ontdek hoe een...

Klimavelo

Klimavelo

In september 2023 zijn wij gestart met ons nieuw project Klimavelo. Met 3 fietsriksja's voorzien we binnen een straal van 5 km vanaf de Grote Markt van Mechelen milieuvriendelijk vervoer voor mensen die zich niet zo gemakkelijk kunnen verplaatsen (weinig financiële...

Tivoli Stiltebos na één jaar

Tivoli Stiltebos na één jaar

In 2022 hebben we met een 100-tal vrijwilligers van Klimaan een stiltebos aangeplant op wat vroeger de parking van het Tivoli-park was.  Het was een initiatief dat we samen verwezenlijkten met Urban Forest, Sugi en Stad Mechelen. Een stiltebos groeit met één...

Verplaatsbare Energie

Verplaatsbare Energie

Verplaatsbare hernieuwbare energie

Het doel was om met burgerkapitaal te investeren in een tijdelijke zonne-energie installatie en deze nadien elders een tweede leven te geven.  Verschillende pogingen zijn ondernomen, maar een investering heeft nog niet plaatsgevonden:

Evolutie van aanpak:

  • Met ingenieursbureau Efika hebben we mogelijke investeringen laten uittekenen, specifiek voor de Oude Bib en de voormalige Brandweerkazerne. Na de studie was het verleende advies dat rond ruimteverwarming en sanitair warm water er weinig kon gebeuren wegens de mogelijke schade bij het aanpassen van de basisinstellingen van de verouderde verwarmingsinstallatie (wat dan een juridische verantwoordelijkheid van het MechCiCo-project zou worden). T.a.v. elektriciteit zouden nieuwe of tweedehands zonnepanelen gelegd kunnen worden, maar dan zou eerst een stabiliteitsstudie nodig zijn. Het zijn net de kosten gerelateerd aan de keuring- en stabiliteitsstudie alsook de arbeidskost bij een installatie en demontage die terugkomen bij iedere nieuwe locatie. Je kan deze recurrente kosten m.a.w. niet ‘meenemen’, waarvoor een minimale gebruikstijd nodig is om de installatie op één locatie financieerbaar te maken alvorens de installatie naar een andere locatie kan gaan. Dergelijkse kosten zijn dus onmogelijk ‘circulair’ te krijgen.
  • Via brainstormsessies werd een alternatief gezocht met meer mobiele installaties (vb. op een aanhangwagen of op fietsstallingen, en dus los van het gebouw. Documentatie en voorbeelden werden verzameld en afwegingen bekeken, maar vooral wegens onvoldoende mogelijkheden naar overdekte fietsenstallingen werd hier niet voor geopteerd.
  • Tenslotte was er de bottleneck rond het tweedehands handsgebruik van zonnepanelen nadien, aangezien deze vaak in verhouding te duur zijn t.o.v. nieuwe performantere panelen. Er is tot op heden nog geen uitgebreide tweedehandsmarkt voor zonnepanelen. Klimaan heeft dan aan een Helpathon deelgenomen om de circulariteitsuitdagingen van zonnepanelen beter in kaart te brengen en hieruit te leren.
  • Tenslotte is er bij verhuis van zonnepanelen de kost van afbraak en heropbouw, waarvoor een minimale stand-tijd nodig is. Klimaan heeft vervolgens een rekenmodel ontwikkeld om deze te kunnen berekenen, waarbij we uitkwamen dat in het meest gunstige geval toch 4 jaren zonder verhuis nodig zijn, en we binnen MEchCiCo die tijdshorizon niet hadden voordat de gebouwen afgebroken zouden worden.

Er zijn dus geen investeringsrealisaties gebeurt, maar er zijn heel wat leerlessen komende van de Efika-studie, de zonnepanelen op fietsenstalling studies, de Helpathon rond tweedehandsmarkt van zonnepanelen en het uitgewerkte rekenmodel om de minimale duurtijd van 1 standplaats voor rondreizende zonnepanelen te bepalen.

Op de foto hiernaast zijn we het Excelmodel aan het overlopen tussen Klimaan en Mest vzw.

Leerlessen

Rond verwarming

  • Door de studie van Efika werd duidelijk hoe snel je aansprakelijk wordt als er iets aan het verwarmingssysteem gewijzigd wordt. Arbeidsrecht komt in de picture en er zijn risico’s die een burgerbeweging niet kan nemen, en zich niet gemakkelijk tegen kan verzekeren. 
  • Meer tastbare voorbeelden zijn nodig om de mogelijkheden van circulaire installaties bij tijdelijk gebruik van panden te onderzoeken.

Rond zonnepanelen op fietsenstallingen 

  • Er was te weinig vraag om alle energie die opgewekt kan worden door zonnepanelen te gebruiken voor bijvoorbeeld deel- en bakfietsbatterijen op te laden. Indien de opgewekte energie binnen het gebouw (tijdelijk) benut wordt, komt er een additionele kost voor de keuring van de aansluiting bij.  Een haalbaar financieel alternatief is dan het installeren van gemakkelijk verplaatsbare fietsenstallingen op privéterrein die geen rechtstreekse aansluiting op het elektriciteitsnet behoeven.
  • Naast de investering van de zonnepanelen, moet er ook iemand investeren in degelijke overdekte fietsenstallingen. De stad Mechelen geeft bijvoorbeeld voorkeur aan niet overdekte fietsenstallingen die het straatbeeld niet in gedrang brengen. Een andere investeerder in overdekte fietsstalling werd (nog) niet gevonden.  Mocht die wel het geval zijn, dan zou het budget van groene energie best gescheiden zijn van het budget voor het aanbieden van fietsenstalling.  
  • De perfecte opstelling is ook niet altijd evident met schaduwvlakken in de dichtbebouwde stadsdelen of hinder door reflectie van de zon op laaggeplaatste zonnepanelen.
  • ZuidtrAnt, een bevriende energiecoöperatie, heeft wel een business-model uitgewerkt met een box voor een deelbakfiets die opgeladen wordt via zonne-energie.

Rond hergebruik en recyclage van zonnepanelen

  • Er is vooral aandacht nodig om bij productie reeds beter ontmantelbare zonnepanelen te ontwikkelen. Als fabrikanten een terugname- en grondstofrecuperatieplicht zouden hebben, dan zouden er misschien meer duurzame circulaire zonnepanelen op de markt komen.
  • Vooral de EVA-coating op zonnepanelen maken dat bepaalde aardmetalen moeilijk recycleerbaar zijn en een afvalberg aan zonnepanelen dreigen te creëren. Naast de robuustheid en energieprestatie van zonnepanelen, zou tijdens het ontwikkelen van nieuwe panelen ook onderhoud en herstellingen in rekening gebracht moeten worden; met als doel de levensduur van het gehele foto-volaïsche systeem te verlengen. 
  • Momenteel is de uitdaging om nog goed functionerende panelen niet te laten afdanken, maar zo lang mogelijk in gebruik te houden, ook al kan op een gegeven oppervlakte meer rendement met nieuwe panelen bekomen worden .
  • Zonnepanelen van een zekere leeftijd een nieuw leven geven is moeilijk, omdat bij een nieuwe aankoop al snel de betere investeringskost-elektriciteitsefficiëntie van nieuwere panelen gaat spelen. De nieuwe panelen zijn momenteel erg goedkoop omwille van “te goedkope grondstoffen” wat kan veranderen over tijd.  Het huidige tweedehandsaanbod is relatief gezien ‘te duur’ omwille van de moeilijke logistiek die gepaard gaat bij collectie, hoge re-distributiekosten en tussentijdse arbeidskosten bij hertesten/ hercertifiëren van de panelen.

Rond tijdelijke installatie van zonnepanelen op het dak

  • Vooral de arbeidskost bij installatie, ontmanteling en verhuis weegt door, waardoor korttijdig gebruik van zonnepanelen vaak geen interessante financiële optie is. Ook de inspanningen om een nieuwe geschikte locatie te vinden moeten meegenomen worden en het is niet altijd evident een locatie te hebben waar de investering in zonnepanelen in de toekomst vooraf met voldoende zekerheid kan geïdentificeerd worden. 
  • Vaak kon er wel uitgegaan worden van een groot aandeel ‘zelfverbruik’ – direct elektriciteitsgebruik die goede marges per kWh kan voorzien – als de installaties eerder klein zijn. Maar bij kleinere installaties wegen de logistieke kosten m.b.t. een verhuis naar een andere locatie meer door.

Met de steun van Vlaanderen Circulair

 

Pandschap

Pandschap

Het Pandschap in Mechelen

Waar MechCiCo zich tot nu toe op leegstaande publieke gebouwen focuste, kijken we als vervolgtraject naar de leegstaande woningen en koppelen we duurzaamheid aan een sociale doelstelling. Het doel van het Pandschap Rivierenland is duurzame, betaalbare renovaties uit te (laten) voeren waar ontzorging van de eigenaar centraal staat. Hierdoor creëren we een bijkomend sociaal huuraanbod voor mensen in een kwetsbare situatie. Deze werking startte 3 jaar geleden in Gent (info) en nu hebben we dit model ook in en rond Mechelen opgestart.

In een notendop trachten we de eigenaren van leegstaande panden te overtuigen om het te laten renoveren door het Pandschap waarvoor ze ontzorging krijgen, maar komen we overeen om het  vervolgens via het Sociaal Verhuurkantoor te laten verhuren voor minstens 9 jaar. Zo slaan we drie vliegen in één klap: we verduurzamen ons patrimonium, verminderen de noodzaak om nieuwe open ruimte aan te snijden én we verruimen het aanbod voor sociaal wonen zodat de wachtlijsten kunnen verminderen. 

 

De troeven zijn het aanbieden van een totaal-ontzorgingstraject voor de renovatie aan een all-in investeringskost. Door samenwerkingen met SVK, Energiepunt, … proberen we renovatie-advies, premies en uitvoering zo vlot mogelijk te laten verlopen!

We zien voorbeelden van dit model in Gent, Antwerpen en Brugge. Gelukkig hoeft het warm water dus niet uitgevonden te worden en proberen we zo veel mogelijk van deze voorbeelden te leren. 

Next steps

We zijn momenteel volop aan de slag om de oprichting van het Pandschap te realiseren. We hebben een coördinator en werfleider aangeworven. Tijdens onze zoektocht kwamen we veel geëngageerde en geïnteresseerde sympathisanten tegen waarmee we nu een ‘Denk-en-Doe-raad’ oprichten. Deze groep aan mensen staat de coördinator bij met raad en daad.

Daarnaast is voor Pandschap Rivierenland een eigen juridische structuur gebouwd in de vorm van een coöperatieve vennootschap.  Op 23 December 2021 was de formele oprichting bij de notaris een feit.  De provincie Antwerpen, de stad Mechelen en het SVK hebben een startsubsidie voorzien, zodat Pandschap Rivierenland alle slaagkansen krijgt. Tot slot zal het Pandschap door verschillende werkgroepen van Klimaan verder opgevolgd worden en zorgen we er voor dat de renovaties naast betaalbaar ook zo duurzaam mogelijk worden. We sluiten daarbij lease- en verhuurmodellen voor energiezuinige technische installaties en energiedelen binnen een energiegemeenschap niet uit.  Het netwerk van Klimaan kan Pandschap Rivierenland blijven voeden met een permanente instroom aan nieuwe panden die kunnen gerenoveerd worden voor sociale verhuur en met vernieuwende inzichten hoe we best de pandeigenaars ontzorgen en laten innoveren tot duurzame klimaatbestendige sociale woningen.

Ben je geïnteresseerd om hier mee je schouders onder te zetten of ken je eigenaren die opzien tegen een renovatie en open zouden staan voor sociaal verhuur? Geef zeker een seintje aan info@klimaan.be .

We houden jullie graag op de hoogte!

 

Met de steun van Vlaanderen Circulair

 

Mechcico

Mechcico

Een project van Klimaan vzw, Mest vzw, Stad Mechelen, Thomas More en Ecofocus, met de steun van Vlaanderen Circulair.

Waarom zijn we met MechCiCo gestart? 

Onze burgerbeweging heeft sinds het ontstaan samen met de Artenova community een tijdelijke invulling kunnen geven aan leegstaande panden: de oude meubelzaak over het station en de oude bib in Mechelen. Deze gebouw waren bestemd voor de sloop-heropbouw. Ook al was het voor ons en de creatievelingen van Artenova een zeer goede uitvalsbasis,  het werd al snel duidelijk dat er ontzettend veel energie verbruikt werd in zo’n oude gebouwen. Gezien de korte resterende levensduur dacht niemand er aan om energie- of waterbesparende maatregelen te treffen. Maar we zouden Klimaan niet zijn, als we daar niet iets aan wouden doen. De oplossing moest circulair zijn. Hoezo? 

1.  Tijdelijk gebruik vraagt om tijdelijke oplossingen. Na afloop verhuizen we die naar een ander pand, om ze daar opnieuw tijdelijk te gebruiken. Denk aan: transporteerbare zonnepanelen, led-lampen, verplaatsbare regenwaterbuffering. Die telkens weer hergebruiken impliceert dus ‘circulaire oplossingen’.

2.  Via onze burgercoöperatie Klimaan cvso willen we de centen van burgers aan het werk zetten om die tijdelijke technische installaties te financieren. Een coöperatief model dus. De gebruikers of beheerder (Mest vzw) van de gebouwen krijgen comfort geleverd als een dienst, tegen een vergoeding. De fors lagere elektriciteitsfactuur creëert de financiële mogelijkheid om te investeren. Break-even recupereerden we de kostenbesparing terwijl de planeet er wel bij vaart.

Ons project werd dan ook als MechCiCo gedoopt. Dat staat voor ‘Mechelaars Circulair en Coöperatief’.

Een woordje extra context

Eén op de tien handelspanden in Mechelen staat leeg. Gelukkig valt dat niet op als je door de stad wandelt. In een aantal van die afgeleefde panden krijgen startende ondernemers en creatievelingen ruimte om te experimenteren. Een win-win voor iedereen. Daarom zochten we een partnerschap op met Artenova, Mest vzw en de Stad Mechelen. De energie- en waterfacturen naar beneden krijgen op een circulaire en repliceerbare wijze is toch een hele uitdaging. Samen met Ecofocus en enkele studiekrachten (zoals Efika) brachten we de nodige expertise samen. Samen met de studenten van Thomas More wouden we die inzichten ook visualiseren: zo werd het MechCiCo consortium geboren!

Hoe maken we het tijdelijke gebruik van zo’n oude gebouwen comfortabel én duurzaam? Dat onderzochten we in dit project. We pakten bv. de verlichting aan, zonder dat de mensen in de ateliers of de co-working space (Seconddesk) daarvoor comfort moesten inboeten. We verminderden de helft van het elektriciteistgebruik voor verlichting en kregen nadien te horen dat men “er niets van gemerkt heeft”. Mission accomplished!

Want in de toekomst verbruiken we veel minder energie, water en materialen. Daar mee aan werken is één van de bestaansredenen van Klimaan. We nemen dan ook de inzichten van dit project mee naar volgende gebouwen en initiatieven waaronder we onze schouders kunnen zetten. Deze projectpagina bundelt alvast zoveel mogelijk leerlessen, maar aarzel niet om contact op te nemen (info@klimaan.be) indien je meer informatie zoekt.

In een circulair model ontstaat er geen afval en zijn er geen nieuwe grondstoffen nodig (CC BY-NC-SA 4.0 met bijdrage van WoonC Netwerk)

Of deze mooie droom realistisch is, onderzochten we in 2020 en 2021

We experimenteerden in twee panden:

  • De oude stadsbibliotheek in de Moensstraat, thuishaven voor de ArteNova-community. Een bruisende plek waar startende ondernemers en kunstenaars hun ding doen, ondersteund door Mest vzw en de Talentenfabriek. Je kon er co-worken bij Seconddesk en lekker eten in de horecazaak (Sundry Seeds). Een site die creativiteit, ondernemerschap en duurzaamheid ademde. Dit was de voorbije jaren onze vaste stek voor onze Klimaan-vergaderingen, maar sinds oktober 2021 worden de afbraakwerken voorbereid.
  • In de foto hiernaast zie je een deel van het atelier van Lyne van KikT
  • De voormalige brandweerkazerne in de Dageraadstraat, ook gekend als Brandwerk. Een veelbelovende locatie die net als de oude bib ruimte biedt aan ondernemers, makers en creatievelingen. Schrijnwerkers en grafisch kunstenaar Gijs Vanhee vonden er al een plek. Andere ruimtes zochten nog een invulling. Dit gebouw zal nog een tijdje langer haar huidige benutting kennen. Maar door verschillende redenen hebben we onze MechCiCo uitvoeringen vooral op de oude bib gericht. 

Onze partners

Meer interesse in één van onze acties?



    Ik heb de privacyverklaring gelezen en ga hiermee akkoord*   Bekijk onze privacyverklaring hier.

    * = vereist veld

    Afhankelijk van je aanvraag kan dit formulier traag reageren.
    Gelieve te wachten tot onder dit contactformulier een groen kadertje met bevestiging verschijnt.

    Met de steun van Vlaanderen Circulair

     

    Blog

    Krachten bundelen: hoe geven we samen onze organisatie vorm?

    Krachten bundelen: hoe geven we samen onze organisatie vorm?

    Hoe kan een organisatie het enthousiasme van zo veel mogelijk mensen omzetten in actie? Een bouwsteen die onze burgerbeweging daarbij hielp is het Sociocratie 3.0-patroon ‘kring van afgevaardigden’. Laat je inspireren door het verhaal van Klimaan, en ontdek hoe een...

    Lees meer

    Kalender

    Geen evenementen van deze categorie.

    Zonnewijzer

    Zonnewijzer

    Gratis advies Zonnepanelen en Thuisbatterijen

     

    Met het project “Zonnewijzer” wil de energiecoöperatie Klimaan mensen aanmoedigen en ondersteunen om hun eigen zonnestroom op te wekken en hun energiebehoefte te verduurzamen. Met een objectief advies en een doorlopende samenaankoop van zonnepanelen, thuisbatterijen en laadpalen wordt iedereen met interesse van A tot Z ontzorgd. Je kan je op elk moment aanmelden.

    Zo